"STEM from the Ancients -
From Archimedes and Hero to the Modern Era"
Την Παρασκευή 13 Μαρτίου 2026 στο πλαίσιο των τακτικών συναντήσεων της ομάδας Erasmus οι μαθητές και μαθήτρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα παρουσίασαν τις κατασκευές τους.
Ο κοχλίας του Αρχιμήδη (ή υδρόβιδα) είναι μια αρχαία αντλία που εφευρέθηκε τον 3ο αι. π.Χ.
για την ανύψωση νερού σε υψηλότερο επίπεδο, κυρίως για άρδευση και αποστράγγιση.
Αποτελείται από έναν ελικοειδή άξονα μέσα σε κύλινδρο,
ο οποίος περιστρεφόμενος «παγιδεύει» νερό και το μεταφέρει ανοδικά,
μια τεχνολογία που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.
Τοποθετείται σε κλίση και, καθώς ο κοχλίας περιστρέφεται (χειροκίνητα ή μηχανικά),
το νερό εγκλωβίζεται ανάμεσα στις σπείρες και μεταφέρεται από το χαμηλότερο στο υψηλότερο σημείο.
Αναπτύχθηκε πιθανώς κατά την παραμονή του Αρχιμήδη στην Αίγυπτο
για την άρδευση των καλλιεργειών από τον Νείλο,
ενώ χρησιμοποιήθηκε και για την άντληση υδάτων από τα έγκατα πλοίων.
Σήμερα χρησιμοποιείται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων για την ανύψωση νερού και ιλύος,
καθώς και για την αποστράγγιση περιοχών (π.χ. στην Ολλανδία).
Ο κοχλίας του Αρχιμήδη θεωρείται μία από τις παλαιότερες μηχανές
που παραμένουν σε λειτουργία, αποδεικνύοντας την ιδιοφυΐα της ελληνιστικής μηχανικής.
Η Κρήνη του Ήρωνα (1ος αι. μ.Χ.) είναι ένα αυτόματο σιντριβάνι
που λειτουργεί με πεπιεσμένο αέρα και υδροστατική πίεση, χωρίς εξωτερική ενέργεια.
Αποτελείται από τρία δοχεία (ανοιχτή λεκάνη και δύο κλειστά)
και λειτουργεί με την κίνηση του νερού, το οποίο πέφτει,
συμπιέζει τον αέρα και σπρώχνει το νερό προς τα πάνω.
Εφευρέτης ήταν ο Ήρωνας ο Αλεξανδρεύς ο Έλληνας μηχανικός, φυσικός και μαθηματικός.
Το νερό από την ανώτερη λεκάνη ρέει σε ένα κάτω κλειστό δοχείο,
συμπιέζοντας τον αέρα που μεταφέρεται σε ένα δεύτερο κλειστό δοχείο,
αναγκάζοντας το νερό σε αυτό να αναβλύσει προς τα πάνω.
Θεωρείται ένα από τα πρώτα "αυτόματα" (αυτοκίνητα) συστήματα
που βασίζονται στις αρχές της πνευματικής και της υδραυλικής.
Στην αρχαιότητα, παρόμοιες κατασκευές χρησιμοποιούνταν για εντυπωσιασμό
ή σε θρησκευτικά πλαίσια, λειτουργώντας ως "μαγικά" σιντριβάνια.
Είναι ένα κλασικό παράδειγμα της προηγμένης τεχνολογικής γνώσης
των φυσικών νόμων κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο
Ο Αρχιμήδης, στο έργο του «Περί Κυλίνδρου και Σφαίρας», απέδειξε ότι ο όγκος ενός κυλίνδρου είναι τα 2/3
του όγκου μιας σφαίρας που είναι εγγεγραμμένη σε αυτόν. Χρησιμοποιούσε αυστηρές γεωμετρικές μεθόδους,
παρόμοιες με τον ολοκληρωτικό λογισμό, για να υπολογίσει αυτούς τους όγκους.
Η μέθοδος για μέτρηση του όγκου ενός κυλίνδρου, θεμελιώθηκε μαθηματικά από τον Αρχιμήδη.
Βασίζεται στον υπολογισμό του χώρου που καταλαμβάνει το τρισδιάστατο αυτό σχήμα.
Ο όγκος V ενός κυλίνδρου ισούται με το γινόμενο του εμβαδού της βάσης του Εβ
επί το ύψος του h
V= π r2 h
Επειδή η βάση είναι κύκλος με ακτίνα r, το εμβαδόν της είναι Εβ = πr2
Ο τάφος του Αρχιμήδη είχε ένα γλυπτό που απεικόνιζε την αγαπημένη μαθηματική απόδειξη του,
αποτελούμενη από μία σφαίρα και έναν κύλινδρο με το ίδιο ύψος και διάμετρο.
Erasmus+ | 2nd Gerakas Senior High School
